Pilaastikiin Deebi’ee Fayyadamuun Hiika Qabaa?

Jaarraa darbe keessa oomishaalee pilaastikii fi pilaastikii yeroo misooman oomishaa fi jireenya dhala namaatiif gumaacha guddaa fi mijannaa daangaa hin qabne fideera. Kanuma waliin pilaastika balfa baay’een naannoo irrattis dhiibbaa guddaa fida. Yeroo muraasaaf deebi’anii fayyadamuu. Akka gabaasa miidiyaaleen biyya alaa ibsanitti, oomishaalee balfa deebi’anii fayyadamuun yeroo hunda oomishaalee pilaastikiidhaaf jireenya haaraa kan kennu miti. Faallaa kanaatiin ilmi namaa suuta suutaan pilaastikiidhaan liqimfamaa jira...

Bu’aan dhumaa wal’aansa pilaastikii deebi’ee fayyadamuu akka namoonni baay’een yaadanitti salphaa miti. Dhaabbata magariisaa fi nagaa Ameerikaa keessatti ogeessi baayoloojii galaanaa Joon HOCEVAR akka jedhanitti, deebi’anii fayyadamuun oomishaalee pilaastikii jireenya haaraa kennuu hin oolu. Dhugaa dubbachuuf, dhumarratti, dhumarratti, dhumarratti balfa pilaastikii keessaa %8.4 qofatu deebi’ee fayyadame.

Pilaastikoonni baay’een kan jiran yoo ta’u, tokkoon tokkoon isaanii amala adda addaa fi gatii deebi’anii fayyadamuu kan qaban ta’uu ibsameera. Gosoota pilaastikii muraasni qofti deebi’anii fayyadamanii deebi’anii itti fayyadamu. Gatiin oomishaalee biroo xiqqaadha, akkasumas deebi’anii fayyadamuu akka isaan dinagdee ta’e. Kunis gosa pilaastikii, guddinaa fi boca oomishaa mataa isaa, fi haala gabaa deebi’ee fayyadamuu addunyaa wajjin walqabatee ta’uu danda’a. Pilaastikoonni gatii deebi’anii fayyadamuu gadi aanaa qaban ykn gatii deebi’anii fayyadamuu hin qabne awwaalamuu, naannoo seenuu ykn gubachuu isaanii guddaadha. Keessattuu qaphxii nyaataa tokko tokko, .
Pilaastika dachaa hedduu irraa hojjetame. Kana jechuun pilaastikii fi meeshaaleen biroo (kan akka foolii ykn kaartoonii) walitti hidhamaniiru. Fakkeenyaaf, dhugaatiiwwan ho’aa beekamoo ta’an hedduun (kan akka Starbucks Coffee Cup) waraqaan sun pilaastikii haphiidhaan waan haguugameef deebi’anii fayyadamuu ykn manca’uu hin danda’an. Pilaastikaa fi meeshaan biraa erga walitti hidhamanii pilaastikii marsaa hedduu uumuun booda deebi’anii fayyadamuun hin danda’amu jechuun ni danda’ama.

Oomishaaleen pilaastikii hundi tokko akka hin taane hubatamuu qaba. Lakkoofsi mallattoo deebi’ee fayyadamuu golee sadii qabu kan pilaastikii jala jiru irratti argamu sadarkaa deebi’ee fayyadamuu pilaastikichaa agarsiisa. Warshaa balfa qulqulleessu keessatti balfi pilaastikii lakkoofsa kana (waliigala sadarkaa dijitaalaa 7) mallatteeffame irratti hundaa’uun ramadama. Adeemsi oomishaalee pilaastikii sadarkaa dijitaalaa olaanaa qaban, istaatiksii walqabatee, fi balfa pilaastikii galmee dijitaalaa olaanaa qabu deebi’ee fayyadamuu hamma walxaxaa ta’e nu dhuunfata. Fayyadama pilaastikii guyyaa guyyaa keessaa %69, qopheessuun baasii oomishaalee pilaastikii lakk.1 fi lakk.2 qopheessuu caalaa ol’aanaa fi anniisaa baay’ee kan fayyadamu ta’uu ibsameera. Waggoota muraasa darban keessa dhaabbileen balfa deebi’anii fayyadaman hedduun Ameerikaa keessatti balfa pilaastikii makaa biyyoota Eeshiyaatti gurguraa kan turan yoo ta’u, waggoota lama dura garuu biyyoonni Eeshiyaa kunneen balfa pilaastikii biyya alaa biyya alaa galchuu dhorkaniiru.
Pilaastikiin deebi’ee fayyadamuun hiika qabaa? Qaruuraa pilaastikii lakk.1 ykn lakk.2 tiif deebiin isaa eeyyee yoo ta’u, garuu meeshaalee pilaastikii deebi’anii fayyadamuuf rakkinaaf bu’aa baay’ee gaddisiisaa dha.